Vonesa në të folur dhe gjuhë
Kur fjalët vijnë më vonë sesa pritet: nxitja e zhvillimit të të folurit dhe të gjuhës.
Vonesa në të folur dhe gjuhë do të thotë që zhvillimi i komunikimit tek fëmija po ecën më ngadalë sesa pritet për moshën e tij. Fëmija mund të kuptojë mirë, por të thotë pak; ose të thotë fjalë, por të mos i lidhë në fjali.
Është ndër arsyet më të shpeshta pse familjet vijnë te logopedi. Ajo që duhet mbajtur mend është se “vonesë” nuk është një diagnozë përfundimtare - është një vërejtje që kërkon vlerësim, sepse shkaqet mund të jenë të ndryshme.
Çfarë vërejnë prindërit
- Fëmija nuk përdor fjalë sipas moshës.
- Fjalori rritet shumë ngadalë ose ka ngecur.
- Fëmija komunikon më shumë me gjeste dhe me tregim me gisht sesa me fjalë.
- Nuk i lidh dy fjalë bashkë kur mosha e pret këtë.
- Ka vështirësi të kuptojë udhëzime të thjeshta.
- Familja e kupton, por të tjerët jo.
- Fëmija shmang situatat ku duhet të flasë.
Kur duhet kërkuar ndihmë
Në zhvillimin e gjuhës ka një hapësirë të gjerë të normales - dy fëmijë të shëndetshëm mund të nisin të flasin në kohë të ndryshme. Për këtë arsye, krahasimi me kushërirën apo me fëmijën e fqinjit nuk është matës i besueshëm.
Ajo që meriton vlerësim është ngecja: kur fjalori nuk shtohet me kalimin e mujave, kur fëmija nuk përgjigjet ndaj gjuhës së folur, ose kur ka humbur fjalë që i thoshte më parë. Rasti i fundit duhet vlerësuar pa pritur.
Si bëhet vlerësimi
Vlerësimi shikon veçmas dy anë që shpesh ngatërrohen: sa kupton fëmija (gjuha receptive) dhe sa shpreh (gjuha ekspresive). Kjo ndarje ka rëndësi, sepse plani i trajtimit ndryshon plotësisht sipas rezultatit.
Kontrollohet edhe mënyra se si fëmija komunikon pa fjalë - kontakti me shikim, gjestet, vëmendja e përbashkët - sepse këto janë themeli mbi të cilin ndërtohet gjuha.
Kur historiku e sugjeron, prindi orientohet edhe drejt një kontrolli të dëgjimit. Dëgjimi është parakusht i zhvillimit të gjuhës dhe përjashtimi i tij është hap i standardit profesional.
Si zhvillohet terapia
Terapia nuk konsiston në përsëritje fjalësh pas logopedit. Me fëmijët e vegjël puna bëhet përmes lojës së strukturuar: krijohen situata në të cilat fëmija ka arsye reale të komunikojë, dhe komunikimi i tij nxitet dhe zgjerohet hap pas hapi.
Objektivat ndërtohen në radhë: së pari nxitja e komunikimit dhe e fjalëve të vetme, pastaj lidhja e fjalëve, pastaj fjalia dhe përdorimi i saj në bisedë.
Plani përshtatet gjatë rrugës sipas progresit. Ky është edhe arsyeja pse kohëzgjatja nuk premtohet në nisje.
Roli i prindit
Fëmija kalon shumë më shumë kohë me prindin sesa me logopedin, dhe pikërisht atje ndodh pjesa më e madhe e mësimit. Prindi merr udhëzime konkrete se si të flasë me fëmijën: si t'i lërë hapësirë të përgjigjet, si t'i zgjerojë fjalën në fjali, si t'i emërtojë veprimet gjatë ditës.
Këto nuk janë “detyra shtëpie” të rënda. Janë ndryshime të vogla në mënyrën e bisedës së përditshme, që bëjnë diferencë.
Pyetje të shpeshta
- Fëmija im është 2 vjeç dhe nuk flet. A duhet të pres?
- Kjo është pyetja që na bëhet më shpesh. Përgjigjja profesionale është të vlerësohet, e të mos pritet. Vlerësimi nuk e detyron familjen në terapi: ai jep një përgjigje të qartë. Nëse zhvillimi është brenda pritjeve, e dini me siguri; nëse ka një vështirësi, puna nis në kohën e duhur.
- A është çdo vonesë në të folur problem?
- Nuk është. Një pjesë e fëmijëve nisin të flasin më vonë dhe pastaj e arrijnë grupin e tyre. Problemi është që nga jashtë kjo nuk dallohet nga një vështirësi që kërkon ndërhyrje. Pikërisht këtë ndarje bën vlerësimi logopedik.
- Fëmija kupton çdo gjë, por nuk flet. A ka rëndësi?
- Ka, dhe është një informacion i vlefshëm. Kur të kuptuarit është i ruajtur dhe vetëm shprehja mangon, tabloja është e ndryshme nga rasti kur mangon edhe të kuptuarit - dhe plani i terapisë ndryshon sipas kësaj.
Hapi i parë është një bisedë.
Rezervoni konsultën e parë ose shkruani për të pyetur. Përgjigjemi në WhatsApp dhe me telefon.