Të folurit dhe komunikimi te autizmi
Mbështetje për zhvillimin e komunikimit funksional dhe të aftësive pragmatike.
Te fëmijët me autizëm, vështirësia kryesore nuk është gjithmonë fjalori. Shpesh ajo qëndron në përdorimin e gjuhës për të komunikuar me të tjerët - të kërkojë, të tregojë, të mbajë një bisedë, të kuptojë kuptimin që nuk është i thënë drejtpërdrejt.
Për këtë arsye objektivi i punës logopedike te autizmi është komunikimi funksional: aftësia e fëmijës të shprehë atë që i duhet, në mënyrën që i shkon më mirë. Ndonjëherë kjo është e folura; ndonjëherë nis me gjeste, me tregim ose me mjete alternative dhe zhvillohet më tej.
Çfarë vërejnë prindërit
- Fëmija nuk e përdor gjuhën për të kërkuar apo për të tregua.
- Kontakti me shikim është i rrallë ose i shkurtër.
- Fëmija përsërit fjalë apo fraza pa funksion komunikues.
- Nuk përgjigjet kur thirret me emër.
- Nuk ndan vëmendjen me prindin ndaj një objekti të përbashkët.
- Ka vështirësi në lojën me fëmijët e tjerë.
- Ka humbur fjalë apo aftësi që i kishte më parë.
- Kupton shumë më mirë kur udhëzimi shoqërohet me pamje ose gjest.
Kur duhet kërkuar ndihmë
Regresi - humbja e fjalëve, e gjesteve apo e kontaktit që fëmija i kishte më parë - duhet vlerësuar pa pritur, në çdo moshë.
Logopedi nuk vendos diagnozën e autizmit; ai është pjesë e ekipit. Roli i tij është vlerësimi dhe trajtimi i komunikimit, dhe orientimi i familjes drejt specialistëve të tjerë kur nevojitet.
Si bëhet vlerësimi
Vlerësimi fokusohet në komunikimin ashtu si ndodh vërtet: si e bën fëmija të ditur çfarë do, si reagon kur i drejtohesh, çfarë e motivon të komunikojë. Vëzhgimi në lojë të lirë jep më shumë informacion sesa detyrat e formale.
Shikohet edhe kanali që fëmija e përdor më lehtë - dëgjimor apo pamor - sepse plani i terapisë ndërtohet mbi anën e tij të fortë.
Si zhvillohet terapia
Puna nis nga motivimi i fëmijës: krijohen situata në të cilat komunikimi i sjell atë që dëshiron, sepse kështu komunikimi merr kuptim. Pastaj format zgjerohen dhe kalohet drejt shprehjes më të pavarur.
Në trajtim përdoret edhe metoda ABA, për të cilën logopedja është e certifikuar, e përshtatur për objektivat e komunikimit. Struktura, përsëritja e planifikuar dhe rregullsia janë pjesë e qasjes.
Ritmi është individual. Krahasimi me fëmijë të tjerë me autizëm rrallë ndihmon, sepse tabloja ndryshon shumë nga rasti në rast.
Roli i prindit
Te autizmi, bashkëpunimi i prindit nuk është ndihmë shtesë - është pjesë e trajtimit. Aftësia e fituar në ordinancë duhet të përdoret në shtëpi, në rrugë, në dyqan, përndryshe ajo mbetet e lidhur me një dhomë të vetme.
Prindi merr udhëzime praktike dhe një gjuhë të përbashkët me terapinë, që fëmija të ndeshë të njëjtat kërkesa dhe të njëjtin mbështetje kudo.
Pyetje të shpeshta
- A mund të ndihmojë logopedi fëmijët me autizëm?
- Po. Puna logopedike te autizmi fokusohet në komunikimin funksional, te aftësia e fëmijës të shprehë nevojat, të kuptojë të tjerët dhe të marrë pjesë në bisedë. Kjo është një nga fushat kryesore të ndërhyrjes.
- Fëmija nuk flet fare. A ka kuptim terapia?
- Ka. Kur e folura nuk është ende e disponueshme, puna nis me forma të tjera komunikimi dhe me themelet mbi të cilat ndërtohet gjuha. Objektivi është që fëmija të komunikojë - mënyra përcaktohet sipas tij.
- A e vendos logopedi diagnozën e autizmit?
- Jo. Diagnoza vendoset nga specialistët përkatësisht kompetentë. Logopedi vlerëson dhe trajton komunikimin, dhe bashkëpunon me ekipin rreth fëmijës.
Hapi i parë është një bisedë.
Rezervoni konsultën e parë ose shkruani për të pyetur. Përgjigjemi në WhatsApp dhe me telefon.