Mutizmi selektiv
Kur fëmija flet në shtëpi, por hesht në kopsht apo në shkollë: nxitje graduale e komunikimit.
Mutizmi selektiv është gjendja në të cilën fëmija flet normalisht në mjedise ku ndihet i sigurt - zakonisht në shtëpi - dhe nuk arrin të flasë në mjedise të tjera, si kopshti apo shkolla.
Është e rëndësishme të kuptohet se fëmija nuk po zgjedh të heshtë dhe nuk po kundërshton. Heshtja është reagim ndaj ankthit, dhe presioni për të folur e rëndon situatën, nuk e zgjidh.
Çfarë vërejnë prindërit dhe mësuesët
- Fëmija flet lirshëm në shtëpi dhe hesht plotësisht në shkollë.
- Nuk përgjigjet kur pyetet nga mësuesja, edhe kur e di përgjigjen.
- Komunikon me gjeste, me pohim të kokës ose me shkrim.
- Ngrin ose shmang shikimin në situata sociale.
- Flet me disa fëmijë të caktuar dhe me të tjerët jo.
- Shmang aktivitetet ku duhet folur me zë.
- Gjendja zgjat më shumë sesa periudha e përshtatjes fillestare.
Kur duhet kërkuar ndihmë
Në ditët e para të kopshtit apo të shkollës, heshtja është reagim i pritshëm dhe kalimtar. Vlerësim kërkohet kur ajo vazhdon pas periudhës së përshtatjes, ose kur po e pengon fëmijën në mësim dhe në marrëdhënie.
Pritja e gjatë e bën heshtjen zakon dhe rol të fiksuar në grup, dhe puna më vonë bëhet më e vështirë.
Si bëhet vlerësimi
Vlerësimi përcakton ku, me kë dhe në çfarë kushte fëmija flet - dhe ku nuk flet. Kjo pasqyrë është themeli i planit, sepse puna ndërtohet duke zgjeruar hap pas hapi rrethin e situatave të sigurta.
Kontrollohet edhe se ka apo nuk ka vështirësi shoqëruese në të folur, sepse ndonjëherë ankthi ushqehet nga një vështirësi reale e shqiptimit apo e gjuhës.
Si zhvillohet terapia
Qasja është graduale dhe pa presion. Nuk kërkohet nga fëmija të flasë para se të ndihet gati; hapat ndërtohen nga ajo që ai arrin tani drejt kërkesave gradualisht më të mëdha.
Bashkëpunimi me kopshtin ose shkollën është shpesh vendimtar, sepse pikërisht atje ndodh vështirësia. Mësuesi merr udhëzime praktike se si të pyesë dhe si të reagojë.
Roli i prindit
Udhëzimi më i rëndësishëm për prindin është ndalimi i presionit: pa “thuaj përshëndetje”, pa “pse nuk fol”, pa shpjegime para të tjerëve se fëmija është i turpshëm.
Prindi ndihmon duke krijuar rastet e vogla të suksesit dhe duke i pranuar hapat e vegjël si arritje reale.
Pyetje të shpeshta
- A është mutizmi selektiv thjesht turp?
- Nuk është. Turpi zbutet me kohë dhe me përshtatje; mutizmi selektiv qëndron dhe e pengon fëmijën në situata ku ai do të dëshironte të merrte pjesë. Për këtë arsye kërkon qasje të planifikuar.
- A duhet ta detyrojmë fëmijën të flasë?
- Jo. Presioni e rrit ankthin dhe e forcon heshtjen. Puna nis nga niveli ku fëmija ndihet i sigurt dhe zgjerohet me hapa të vegjël.
- A duhet përfshirë shkolla?
- Zakonisht po, dhe kjo bëhet me pëlqimin e familjes. Kur mësuesi e njeh qasjen, hapat e fituar në terapi mbahen edhe në klasë.
Hapi i parë është një bisedë.
Rezervoni konsultën e parë ose shkruani për të pyetur. Përgjigjemi në WhatsApp dhe me telefon.