Afazia dhe disfazia
Rehabilitim i gjuhës te të rriturit pas dëmtimit neurologjik: të kuptuarit, shprehja, komunikimi.
Afazia është humbja ose dëmtimi i aftësisë gjuhësore pas një dëmtimi të trurit - më shpesh pas insultit cerebral, por edhe pas traumave apo sëmundjeve të tjera neurologjike. Personi e ruan inteligjencën dhe personalitetin; ajo që dëmtohet është qasja në gjuhë.
Afazia mund të prekë të folurit, të kuptuarit e fjalës së dëgjuar, leximin dhe shkrimin - në kombinime të ndryshme. Dy persona me afazi rrallë kanë të njëjtën tablo.
Ky është një shërbim për të rritur. ORATIO punon me fëmijë dhe me të rritur.
Çfarë vëren familja
- Personi e ka fjalën “në gojë”, por nuk arrin ta thotë.
- Zëvendëson fjalën me një tjetër, ndonjëherë të ngjashme në kuptim.
- Fjalia është e shkurtër, e cunguar, pa fjalë lidhëse.
- Flet rrjedhshëm, por përmbajtja nuk kuptohet.
- Nuk kupton udhëzime që më parë i kuptonte.
- Leximi ose shkrimi është prishur.
- Personi tërhiqet nga bisedat dhe hesht.
Kur duhet nisur rehabilitimi
Rehabilitimi logopedik nis sa më shpejt që gjendja mjekësore e lejon, në koordinim me mjekun që ndjek pacientin. Periudha e parë pas dëmtimit ka rëndësi të veçantë.
Kjo nuk do të thotë që puna më vonë është e pakuptimtë - përmirësime arrihen edhe kur ka kaluar kohë. Por koha e nisjes ka peshë.
Si bëhet vlerësimi
Vlerësimi ndan me kujdes se çfarë është e ruajtur dhe çfarë është dëmtuar: emërtimi, të kuptuarit e fjalës së dëgjuar, përsëritja, ndërtimi i fjalisë, leximi, shkrimi. Ky ndarje përcakton plotësisht drejtimin e terapisë.
Vlerësohet edhe komunikimi funksional: si arrin personi të bëjë të ditur nevojat e tij tani, me çfarë mjete, sepse mbi këtë ndërtohet pavarësia e përditshme.
Si zhvillohet terapia
Terapia punon njëkohësisht në dy drejtime: rikuperimin e aftësive gjuhësore, dhe strategjitë që i lejojnë personit të komunikojë efektivisht qysh tani, edhe pa gjuhën e plotë.
Përfshirja e familjes në bisedë është pjesë e trajtimit. Mënyra se si i drejtohesh një personi me afazi - ritmi, fjalia e thjeshtë, koha e lënë për përgjigje - ndryshon sa arrin ai të kuptojë dhe të thotë.
Rezultati varet nga natyra dhe shtrirja e dëmtimit dhe nuk mund të premtohet. Ky është fakt profesional, jo pesimizëm.
Roli i familjes
Familja është bashkëbiseduesi i përditshëm dhe për këtë arsye pjesë e terapisë. Udhëzimet janë praktike: mos plotëso fjalinë në vend të tij, lër kohë, thjeshtëso pyetjen, përdor edhe shkrimin ose pamjen kur ndihmon.
Po aq e rëndësishme: mos e përjashto personin nga bisedat. Heshtja e detyruar rëndon më shumë sesa vështirësia e të folurit.
Pyetje të shpeshta
- A punon ORATIO me të rritur?
- Po. Ordinanca punon me fëmijë dhe me të rritur. Afazia, disfazia dhe belbëzimi te i rrituri janë ndër arsyet më të shpeshta të kontaktit nga persona të rritur.
- Sa përmirësim mund të pritet?
- Varet nga natyra dhe shtrirja e dëmtimit, nga koha e nisjes së rehabilitimit dhe nga vazhdimësia e punës. Një përgjigje e përgjegjshme mund të jepet vetëm pas vlerësimit, dhe edhe atëherë si drejtim, e jo si garanci.
- A duhet referim nga mjeku?
- Rehabilitimi zhvillohet në koordinim me trajtimin mjekësor. Sillni raportet mjekësore që kini - ato janë pjesë e vlerësimit.
Hapi i parë është një bisedë.
Rezervoni konsultën e parë ose shkruani për të pyetur. Përgjigjemi në WhatsApp dhe me telefon.