R dhe RR janë ndër tingujt që fëmija fiton më vonë, dhe kjo ka arsye fizike: kërkojnë lëvizje të saktë e të koordinuar të gjuhës, që zhvillohet pas tingujve më të thjeshtë. Për këtë arsye një fëmijë tre-vjeçar që e zëvendëson R me L nuk është automatikisht rast për shqetësim.
Pse nuk jap një moshë të saktë
Do të ishte e lehtë të shkruaja një numër, dhe ka tabela që e bëjnë. Por radha dhe mosha e fitimit të tingujve ndryshon nga fëmija në fëmijë, dhe një moshë e nxjerrë nga konteksti bën dy dëme: qetëson prindin që duhet të vijë, dhe alarmoi prindin që nuk ka arsye. Mosha e pritur për fëmijën tuaj është një nga faktet konkrete që jep vlerësimi.
Çfarë ka vërtet kuptim të vëzhgohet
- A kuptohet fëmija nga persona jashtë familjes?
- A mangon vetëm R, apo edhe tingëj të tjerë bashkë me të?
- A ka nisur shkollën dhe tingulli mangon ende?
- A e vuan fëmija - po shmang fjalët me R, po tërhiqet nga bisedat?
- A shqiptohet R i shtrembëruar, e jo thjesht i zëvendësuar?
Përgjigjja pohuese te pika e tretë dhe e katërt është arsye e mjaftueshme për një vlerësim, pa marrë parasysh moshën e saktë.
Si punohet me R
Puna ndjek një radhë: së pari tingulli i veçuar, pastaj në rrokje, pastaj në fjalë, pastaj në fjali, dhe së fundi në bisedën e lirë. Hapi i fundit është më i rëndësishmi dhe zakonisht më i gjati. Një R që del mirë në ushtrim dhe zhduket në bisedë nuk është punë e përfunduar.
Ushtrimi i shkurtër dhe i shpeshtë në shtëpi vlen më shumë sesa një seancë e gjatë njëherë në javë - por gjithmonë me ushtrime të dhëna nga logopedi, sepse një teknikë e gabuar e fikson gabimin.